[ ترجمه ] « به وسيلهء ما از ظلمتهاى كفر وضلالت به نور حق هدايت شديد وبر كوهان بلند يقين سوار شديد وبه وسيلهء ما از تاريكيهاى جهل وگمنامى بيرون آمديد . كر باد گوشى كه حق را شنيد وپند نگرفت ، چگونه صداى خفيف را مىشنود كسى كه از شنيدن صداى بلند خوددارى كرده است [ منظور از صداى بلند دعوت پيامبر ( ص ) ومنظور از صداى خفيف دعوت امام ( ع ) است ] ، دلى كه از خوف خدا نلرزد بىتپش باد ، من هميشه منتظر عواقب حيله‌گرى شما ( طلحه وزبير ) بودم ، به فراست دريافته بودم كه شما به لباس فريب خوردگان در آمديد ، دين دارى من موجب شد كه شما مرا به درستى نشناسيد وروشن ضميري من باطن شما را برايم آشكار ساخت . من شما را به راه حق راهنمايى كردم وقتي كه در جادّهء گمراهى اجتماع كرده بوديد وراهنمايى نداشتيد ، چاه مىكنديد ولى آب به دست نمىآورديد . امروز چنان حقانيت خود را اثبات مىكنم كه حيوانات بىزبان هم آن را فهميده وبه آن اعتراف كنند . دور باد از من انديشهء كسى كه از من تخلّف كند زيرا از زماني كه حق را شنيده‌ام هرگز در آن شك نكرده‌ام ، ترس موسى ( ع ) هرگز براي خود نبود بلكه از آن مىترسيد كه نادانان پيروز شوند . وقدرت به دست گمراهان بيفتد . امروز ما بر سر دو راهى حق وباطل رسيده‌ايم هر كس به آب اعتماد كند تشنه نمىشود » . [ شرح ] نقل كرده‌اند كه اين خطبه را امام ( ع ) پس از قتل طلحه وزبير ايراد فرموده است . بايد دانست كه اين خطبه از فصيحترين سخنان امام ( ع ) است وبسيارى از مقاصد پندآموزى كه جان انسان را صفا مىبخشد در بر دارد ، با اين كه در نهايت اختصار بيان شده است . از فصاحت عجيب وبلاغت شگفت‌آور اين خطبه اين است كه هر جمله‌اى به تنهايى معنايى مفيد ومستقلى دارد ودر عين حال چنان كه بيان خواهيم كرد داراى نظم وتركيب زيبايى است .